{"id":93009,"date":"2022-06-17T14:39:14","date_gmt":"2022-06-17T14:39:14","guid":{"rendered":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009"},"modified":"2022-06-17T14:39:16","modified_gmt":"2022-06-17T14:39:16","slug":"areas-poco-exploradas-cambian-el-panorama-de-las-sociedades-prehispanicas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009","title":{"rendered":"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Por Redacci\u00f3n QP<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Estudios sistem\u00e1ticos e inspecciones arqueol\u00f3gicas arrojan luz sobre las sociedades prehisp\u00e1nicas de Sinaloa<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453079089\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_piedras_crop1655450942924.jpg_788543494.jpg\" alt=\"En la cuenca del r\u00edo Quelite se han detectado alrededor de 70 sitios, de los cuales s\u00f3lo El Gachup\u00edn funcion\u00f3 como centro rector, entre 500-1100\/1200 d.C. ESPECIAL\"\/><figcaption>En la cuenca del r\u00edo Quelite se han detectado alrededor de 70 sitios, de los cuales s\u00f3lo El Gachup\u00edn funcion\u00f3 como centro rector, entre&nbsp;<a href=\"tel:500-1100\/1200\">500-1100\/1200<\/a>&nbsp;d.C. ESPECIAL<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En el Sur de Sinaloa, los vestigios arqueol\u00f3gicos m\u00e1s conocidos son los de las cuencas de los r\u00edos Baluarte y Presidio, as\u00ed como El Cal\u00f3n, en las marismas de Escuinapa; sin embargo, en los \u00faltimos a\u00f1os se han realizado investigaciones en otras \u00e1reas como el r\u00edo Quelite, cuyos resultados brindan una mayor comprensi\u00f3n de los procesos ocurridos en \u00e9poca prehisp\u00e1nica en la regi\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sobre estos descubrimientos abund\u00f3 el arque\u00f3logo Luis Alfonso Grave Tirado al participar en el ciclo de videoconferencias \u201cApropiaci\u00f3n social del patrimonio cultural\u201d, organizado por la representaci\u00f3n del Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH) en Sinaloa, en sinton\u00eda con la campa\u00f1a \u201cContigo en la distancia\u201d, de la Secretar\u00eda de Cultura el Gobierno de M\u00e9xico.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"&quot;Arqueolog\u00eda del sur de Sinaloa&quot;: Ciclo de conferencias: Apropiaci\u00f3n Social del Patrimonio Cultural\" width=\"640\" height=\"360\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/8mr59DRfqZU?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Exploraciones en la llanura costera, producto de\u00a0<strong>salvamentos arqueol\u00f3gicos, estudios sistem\u00e1ticos e inspecciones arqueol\u00f3gicas, han permitido confrontar lo relatado en fuentes hist\u00f3ricas tempranas, como las relativas a la conquista de la regi\u00f3n por\u00a0Nu\u00f1o\u00a0de Guzm\u00e1n, con la existencia de unidades pol\u00edtico-territoriales -relativamente peque\u00f1as y circunscritas a los m\u00e1rgenes de r\u00edos-,<\/strong>\u00a0cuyos l\u00edmites no se extend\u00edan hasta topar con los de otra provincia si no que, entre una y otra, hab\u00eda zonas francas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Algunas de estas unidades ten\u00edan una estructura jer\u00e1rquica, pero otras eran heter\u00e1rquicas, como se denomina al modelo bajo el cual ninguna comunidad se erige como la cabecera permanente, sino que la gubernatura estuvo repartida entre varios asentamientos, ya sea con autoridad similar al mismo tiempo, o bien, altern\u00e1ndose el liderazgo entre ellos; de manera que\u00a0<strong>\u201clas zonas entre r\u00edos eran aut\u00f3nomas, es decir, no estaban sujetas, pero pod\u00edan establecer alianzas conforme a su conveniencia\u201d,<\/strong>\u00a0explic\u00f3 el doctor en Estudios Mesoamericanos.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><div class=\"wpcp-wp-lightbox-host wpcp-advanced-image-lightbox-icon-hover\"><a href=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453023740\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_ciclo_de_conferencia_2022_crop1655453023287.jpg_70287019.jpg\" data-src=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453023740\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_ciclo_de_conferencia_2022_crop1655453023287.jpg_70287019.jpg\" data-thumb=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453023740\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_ciclo_de_conferencia_2022_crop1655453023287.jpg_70287019.jpg\" class=\"ml-lightbox-enabled\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453023740\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_ciclo_de_conferencia_2022_crop1655453023287.jpg_70287019.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><figcaption>Exploraciones en la llanura costera, producto de salvamentos arqueol\u00f3gicos, estudios sistem\u00e1ticos e inspecciones arqueol\u00f3gicas, han permitido confrontar lo relatado en fuentes hist\u00f3ricas tempranas. ESPECIAL&nbsp;<\/figcaption><a href=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453023740\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_ciclo_de_conferencia_2022_crop1655453023287.jpg_70287019.jpg\" data-fancybox=\"wpcp-wp-wpcp-wp-1\" class=\"wpcp-lightbox-trigger wpcp-advanced-image-lightbox-icon wpcp-position-top-right wpcp-advanced-image-lightbox-icon-hover wpcp-global-lightbox-icon wpcp-lightbox-icon--global wpcp-lb-icon-style-default\" data-wpcp-lb-icon-source=\"global\" aria-label=\"Open image in lightbox\" data-thumb-src=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453023740\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_ciclo_de_conferencia_2022_crop1655453023287.jpg_70287019.jpg\" data-wpcp-lb-single=\"1\"><span class=\"wpcp-icon-container\"><svg viewBox=\"0 0 20 20\"><path d=\"M17.6585 16.025L14.2437 12.6198C15.1716 11.3338 15.6121 9.7613 15.4871 8.1819C15.362 6.60251 14.6795 5.11847 13.5607 3.99351C12.936 3.36206 12.1916 2.86066 11.3709 2.51845C10.5502 2.17623 9.66952 2 8.77995 2C7.89039 2 7.00969 2.17623 6.18899 2.51845C5.36829 2.86066 4.62395 3.36206 3.99919 3.99351C3.36594 4.61649 2.86312 5.35871 2.51992 6.17708C2.17673 6.99545 2 7.87365 2 8.76068C2 9.64772 2.17673 10.5259 2.51992 11.3443C2.86312 12.1627 3.36594 12.9049 3.99919 13.5279C5.11957 14.6901 6.62279 15.4103 8.23285 15.5562C9.84291 15.7022 11.4517 15.2641 12.7639 14.3224L16.1788 17.7275C16.3849 17.9034 16.6473 18 16.9186 18C17.1899 18 17.4523 17.9034 17.6585 17.7275C18.1138 17.16 18.1138 16.5925 17.6585 16.025ZM5.59278 12.0523C5.16258 11.6298 4.82094 11.1263 4.58774 10.5709C4.35455 10.0156 4.23446 9.41951 4.23446 8.81744C4.23446 8.21536 4.35455 7.6193 4.58774 7.06394C4.82094 6.50859 5.16258 6.00503 5.59278 5.58257C6.01644 5.15359 6.52144 4.81292 7.07838 4.58039C7.63532 4.34786 8.23308 4.22811 8.83687 4.22811C9.44066 4.22811 10.0384 4.34786 10.5954 4.58039C11.1523 4.81292 11.6573 5.15359 12.081 5.58257C12.5112 6.00503 12.8528 6.50859 13.086 7.06394C13.3192 7.6193 13.4393 8.21536 13.4393 8.81744C13.4393 9.41951 13.3192 10.0156 13.086 10.5709C12.8528 11.1263 12.5112 11.6298 12.081 12.0523C11.6573 12.4813 11.1523 12.822 10.5954 13.0545C10.0384 13.287 9.44066 13.4068 8.83687 13.4068C8.23308 13.4068 7.63532 13.287 7.07838 13.0545C6.52144 12.822 6.01644 12.4813 5.59278 12.0523Z\" \/><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMientras, la parte m\u00e1s sure\u00f1a de la regi\u00f3n, definida por los r\u00edos Baluarte y Presidio, contaba con sociedades dominadas por una estructura jer\u00e1rquica: Chametla, en el primero, y Quezala y Colipa, en el segundo; la zona centro-sur: Quelite-Piaxtla-Provincia de la Sal, posiblemente era heter\u00e1rquica. Esto complejiza a\u00fan m\u00e1s la situaci\u00f3n del sur de Sinaloa en la \u00e9poca prehisp\u00e1nica\u201d, sostuvo el investigador del Centro INAH Sinaloa.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-rich is-provider-twitter wp-block-embed-twitter\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<blockquote class=\"twitter-tweet\" data-width=\"550\" data-dnt=\"true\"><p lang=\"es\" dir=\"ltr\">Investigaciones realizadas en cuencas de \u00e1reas como el r\u00edo Quelite en <a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/Sinaloa?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#Sinaloa<\/a>, arrojan resultados que brindan una mayor comprensi\u00f3n de los procesos ocurridos en \u00e9poca prehisp\u00e1nica en la entidad. \ud83d\udc1a\ud83c\udf0a\u26f0\ufe0f<br><br>Consulta nuestro <a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/boletin?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#boletin<\/a>: <a href=\"https:\/\/t.co\/VVzHsSfVd0\">https:\/\/t.co\/VVzHsSfVd0<\/a><a href=\"https:\/\/twitter.com\/hashtag\/ContigoEnLaDistancia?src=hash&amp;ref_src=twsrc%5Etfw\">#ContigoEnLaDistancia<\/a> <a href=\"https:\/\/t.co\/GxLiQ1Cy6e\">pic.twitter.com\/GxLiQ1Cy6e<\/a><\/p>&mdash; INAH (@INAHmx) <a href=\"https:\/\/twitter.com\/INAHmx\/status\/1537261195157200897?ref_src=twsrc%5Etfw\">June 16, 2022<\/a><\/blockquote><script async src=\"https:\/\/platform.twitter.com\/widgets.js\" charset=\"utf-8\"><\/script>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Respecto a la&nbsp;<strong>cuenca del r\u00edo&nbsp;Quelite, se han detectado aproximadamente 70 sitios arqueol\u00f3gicos, de los cuales solo el denominado El&nbsp;Gachup\u00edn&nbsp;pareci\u00f3 funcionar como centro rector;<\/strong>&nbsp;de tal cantidad una decena fueron aldeas, una veintena caser\u00edos, y el resto, caser\u00edos dispersos y casas aisladas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La cronolog\u00eda se estableci\u00f3 con base en la presencia\/ausencia de tipos cer\u00e1micos diagn\u00f3sticos, previamente identificados para el territorio que hoy es el sur de Sinaloa y el norte de Nayarit, la cual abarc\u00f3 desde el a\u00f1o 250 d.C., hasta la llegada de los espa\u00f1oles, de modo que se puede establecer la secuencia de ocupaci\u00f3n del r\u00edo Quelite a lo largo de la \u00e9poca prehisp\u00e1nica.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En ese sentido, las exploraciones recientes en la cuenca del r\u00edo Quelite demuestran que estaba extensa e intensivamente habitada, en particular al arribo espa\u00f1ol, y era una entidad pol\u00edtica aut\u00f3noma e independiente de las que se encontraban en el sur de Sinaloa, pero que era distinta de aquellas pues, al menos en el momento del contacto, carec\u00eda de cabecera pol\u00edtica.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><div class=\"wpcp-wp-lightbox-host wpcp-advanced-image-lightbox-icon-hover\"><a href=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453068135\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_xreas_poco_exploradasx_xcomplejizanx_el_panorama_de_las_sociedades_prehispxnicas_del_sur_de_sinaloa_x7x_crop1655453067700.jpg_72134061.jpg\" data-src=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453068135\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_xreas_poco_exploradasx_xcomplejizanx_el_panorama_de_las_sociedades_prehispxnicas_del_sur_de_sinaloa_x7x_crop1655453067700.jpg_72134061.jpg\" data-thumb=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453068135\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_xreas_poco_exploradasx_xcomplejizanx_el_panorama_de_las_sociedades_prehispxnicas_del_sur_de_sinaloa_x7x_crop1655453067700.jpg_72134061.jpg\" class=\"ml-lightbox-enabled\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453068135\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_xreas_poco_exploradasx_xcomplejizanx_el_panorama_de_las_sociedades_prehispxnicas_del_sur_de_sinaloa_x7x_crop1655453067700.jpg_72134061.jpg\" alt=\"\"\/><\/a><figcaption>El arque\u00f3logo Alfonso Grave dirigi\u00f3 15 proyectos de investigaci\u00f3n en Sinaloa. ESPECIAL&nbsp;<\/figcaption><a href=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453068135\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_xreas_poco_exploradasx_xcomplejizanx_el_panorama_de_las_sociedades_prehispxnicas_del_sur_de_sinaloa_x7x_crop1655453067700.jpg_72134061.jpg\" data-fancybox=\"wpcp-wp-wpcp-wp-2\" class=\"wpcp-lightbox-trigger wpcp-advanced-image-lightbox-icon wpcp-position-top-right wpcp-advanced-image-lightbox-icon-hover wpcp-global-lightbox-icon wpcp-lightbox-icon--global wpcp-lb-icon-style-default\" data-wpcp-lb-icon-source=\"global\" aria-label=\"Open image in lightbox\" data-thumb-src=\"https:\/\/www.informador.mx\/__export\/1655453068135\/sites\/elinformador\/img\/2022\/06\/17\/imagen_xreas_poco_exploradasx_xcomplejizanx_el_panorama_de_las_sociedades_prehispxnicas_del_sur_de_sinaloa_x7x_crop1655453067700.jpg_72134061.jpg\" data-wpcp-lb-single=\"1\"><span class=\"wpcp-icon-container\"><svg viewBox=\"0 0 20 20\"><path d=\"M17.6585 16.025L14.2437 12.6198C15.1716 11.3338 15.6121 9.7613 15.4871 8.1819C15.362 6.60251 14.6795 5.11847 13.5607 3.99351C12.936 3.36206 12.1916 2.86066 11.3709 2.51845C10.5502 2.17623 9.66952 2 8.77995 2C7.89039 2 7.00969 2.17623 6.18899 2.51845C5.36829 2.86066 4.62395 3.36206 3.99919 3.99351C3.36594 4.61649 2.86312 5.35871 2.51992 6.17708C2.17673 6.99545 2 7.87365 2 8.76068C2 9.64772 2.17673 10.5259 2.51992 11.3443C2.86312 12.1627 3.36594 12.9049 3.99919 13.5279C5.11957 14.6901 6.62279 15.4103 8.23285 15.5562C9.84291 15.7022 11.4517 15.2641 12.7639 14.3224L16.1788 17.7275C16.3849 17.9034 16.6473 18 16.9186 18C17.1899 18 17.4523 17.9034 17.6585 17.7275C18.1138 17.16 18.1138 16.5925 17.6585 16.025ZM5.59278 12.0523C5.16258 11.6298 4.82094 11.1263 4.58774 10.5709C4.35455 10.0156 4.23446 9.41951 4.23446 8.81744C4.23446 8.21536 4.35455 7.6193 4.58774 7.06394C4.82094 6.50859 5.16258 6.00503 5.59278 5.58257C6.01644 5.15359 6.52144 4.81292 7.07838 4.58039C7.63532 4.34786 8.23308 4.22811 8.83687 4.22811C9.44066 4.22811 10.0384 4.34786 10.5954 4.58039C11.1523 4.81292 11.6573 5.15359 12.081 5.58257C12.5112 6.00503 12.8528 6.50859 13.086 7.06394C13.3192 7.6193 13.4393 8.21536 13.4393 8.81744C13.4393 9.41951 13.3192 10.0156 13.086 10.5709C12.8528 11.1263 12.5112 11.6298 12.081 12.0523C11.6573 12.4813 11.1523 12.822 10.5954 13.0545C10.0384 13.287 9.44066 13.4068 8.83687 13.4068C8.23308 13.4068 7.63532 13.287 7.07838 13.0545C6.52144 12.822 6.01644 12.4813 5.59278 12.0523Z\" \/><\/svg><\/span><\/a><\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPudimos observar que en el periodo de 500 a 1100\/1200 d.C., s\u00ed hubo una comunidad: El Gachup\u00edn, que se diferencia del resto por su mayor tama\u00f1o y complejidad, por lo que debi\u00f3 ser un centro rector, el cual lleg\u00f3 a alcanzar las 15 hect\u00e1reas entre los a\u00f1os 500-750 d.C., y aproximadamente, la mitad de la poblaci\u00f3n de la cuenca habitaba en \u00e9l\u201d, refiri\u00f3 el investigador.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Al ubicarse en una de las zonas m\u00e1s aptas para la pr\u00e1ctica agr\u00edcola y a medio camino entre el inicio de la serran\u00eda y el mar, El Gachup\u00edn ten\u00eda acceso a un amplio espectro de recursos.<\/strong>&nbsp;De hecho, \u201ces ah\u00ed donde observamos la mayor cantidad de conchas de molusco, incluso m\u00e1s que en los sitios cercanos a los esteros y el mar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cPara la \u00faltima etapa de ocupaci\u00f3n prehisp\u00e1nica en la regi\u00f3n, entre 1100\/1200 y 1531 d.C., y a pesar de que hubo un mayor n\u00famero de asentamientos, ninguno pareci\u00f3 funcionar como capital\u201d, finaliz\u00f3 Alfonso Grave, quien ha dirigido 15 proyectos de investigaci\u00f3n arqueol\u00f3gica en Sinaloa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Por Redacci\u00f3n QP Estudios sistem\u00e1ticos e inspecciones arqueol\u00f3gicas arrojan luz sobre las sociedades prehisp\u00e1nicas de&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":93010,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-93009","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cultura"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_MX\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Por Redacci\u00f3n QP Estudios sistem\u00e1ticos e inspecciones arqueol\u00f3gicas arrojan luz sobre las sociedades prehisp\u00e1nicas de...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-06-17T14:39:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-06-17T14:39:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1573\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"856\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Redacci\u00f3n QP\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Redacci\u00f3n QP\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009\"},\"author\":{\"name\":\"Redacci\u00f3n QP\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/496d8ad2d1d3f8036101dca7ee39e585\"},\"headline\":\"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas\",\"datePublished\":\"2022-06-17T14:39:14+00:00\",\"dateModified\":\"2022-06-17T14:39:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009\"},\"wordCount\":885,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg\",\"articleSection\":[\"Cultura y Entretenimiento\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009\",\"url\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009\",\"name\":\"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg\",\"datePublished\":\"2022-06-17T14:39:14+00:00\",\"dateModified\":\"2022-06-17T14:39:16+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/496d8ad2d1d3f8036101dca7ee39e585\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2022\\\/06\\\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg\",\"width\":1573,\"height\":856},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?p=93009#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/\",\"name\":\"\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/496d8ad2d1d3f8036101dca7ee39e585\",\"name\":\"Redacci\u00f3n QP\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c7164ed6fdec453195284ad24a5ae5b6e1eed2b848477fa2a4787ba9adf39a41?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c7164ed6fdec453195284ad24a5ae5b6e1eed2b848477fa2a4787ba9adf39a41?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/c7164ed6fdec453195284ad24a5ae5b6e1eed2b848477fa2a4787ba9adf39a41?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Redacci\u00f3n QP\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/quehacerpolitico.mx\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009","og_locale":"es_MX","og_type":"article","og_title":"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas -","og_description":"Por Redacci\u00f3n QP Estudios sistem\u00e1ticos e inspecciones arqueol\u00f3gicas arrojan luz sobre las sociedades prehisp\u00e1nicas de...","og_url":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009","article_published_time":"2022-06-17T14:39:14+00:00","article_modified_time":"2022-06-17T14:39:16+00:00","og_image":[{"width":1573,"height":856,"url":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Redacci\u00f3n QP","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Redacci\u00f3n QP","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009"},"author":{"name":"Redacci\u00f3n QP","@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/#\/schema\/person\/496d8ad2d1d3f8036101dca7ee39e585"},"headline":"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas","datePublished":"2022-06-17T14:39:14+00:00","dateModified":"2022-06-17T14:39:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009"},"wordCount":885,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg","articleSection":["Cultura y Entretenimiento"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009","url":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009","name":"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg","datePublished":"2022-06-17T14:39:14+00:00","dateModified":"2022-06-17T14:39:16+00:00","author":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/#\/schema\/person\/496d8ad2d1d3f8036101dca7ee39e585"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#primaryimage","url":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg","contentUrl":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg","width":1573,"height":856},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?p=93009#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u00c1reas poco exploradas cambian el panorama de las sociedades prehisp\u00e1nicas"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/#website","url":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/","name":"","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/#\/schema\/person\/496d8ad2d1d3f8036101dca7ee39e585","name":"Redacci\u00f3n QP","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c7164ed6fdec453195284ad24a5ae5b6e1eed2b848477fa2a4787ba9adf39a41?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c7164ed6fdec453195284ad24a5ae5b6e1eed2b848477fa2a4787ba9adf39a41?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/c7164ed6fdec453195284ad24a5ae5b6e1eed2b848477fa2a4787ba9adf39a41?s=96&d=mm&r=g","caption":"Redacci\u00f3n QP"},"url":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?author=2"}]}},"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg",1573,856,false],"thumbnail":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3-150x150.jpeg",150,150,true],"medium":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3-300x163.jpeg",300,163,true],"medium_large":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3-768x418.jpeg",640,348,true],"large":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3-1024x557.jpeg",640,348,true],"1536x1536":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3-1536x836.jpeg",1536,836,true],"2048x2048":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg",1573,856,false],"covernews-featured":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg",1024,557,false],"covernews-medium":["https:\/\/quehacerpolitico.mx\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/ED6DADCE-8733-47AE-BA31-CA9FE4C004D3.jpeg",540,294,false]},"author_info":{"display_name":"Redacci\u00f3n QP","author_link":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?author=2"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/?cat=58\" rel=\"category\">Cultura y Entretenimiento<\/a>","tag_info":"Cultura y Entretenimiento","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93009"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93011,"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93009\/revisions\/93011"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/93010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/quehacerpolitico.mx\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}